Zakres zależy od rodzaju pracy
Słowo „pomiary” bywa używane zarówno przy prostym sprawdzeniu naprawionego punktu, jak i przy odbiorze całej instalacji. To prowadzi do nieporozumień. Przed rozpoczęciem prac warto ustalić, czy cena obejmuje diagnostykę, sprawdzenie wykonanego zakresu, formalny protokół czy pełną kontrolę instalacji.
| Sytuacja | Rozsądny zakres zakończenia prac | Czy pełny protokół całego obiektu? |
|---|---|---|
| Wymiana gniazda, łącznika lub oprawy | Oględziny, kontrola połączeń i sprawdzenie dotyczące wymienionego punktu oraz jego bezpiecznego działania. | Zwykle nie, jeśli nie ujawniono szerszego problemu i zlecenie nie obejmowało kontroli instalacji. |
| Usunięcie awarii | Diagnostyka przyczyny, naprawa i sprawdzenie naprawionego fragmentu. Zakres może wzrosnąć, jeśli usterka wskazuje na problem w innych miejscach. | Nie zawsze. Dokumentacja zależy od charakteru awarii, obiektu i ustaleń ze zleceniodawcą. |
| Nowy obwód lub istotna zmiana istniejącego obwodu | Oględziny i próby odnoszące się do nowej lub zmienionej części oraz do jej współpracy z istniejącą instalacją. | Protokół powinien jasno wskazywać sprawdzony zakres; nie musi udawać badania całego budynku. |
| Nowa instalacja albo większa modernizacja | Sprawdzenie odbiorcze obejmujące oględziny i dobrane próby przed przekazaniem instalacji do użytkowania. | Tak, dokumentacja odbiorcza jest właściwym zakończeniem takiego zakresu. |
| Kontrola okresowa budynku | Ocena stanu instalacji w zakresie wynikającym z celu kontroli, warunków obiektu i przepisów. | Tak, wyniki kontroli powinny zostać udokumentowane. |
Co może obejmować sprawdzenie instalacji?
Nie istnieje jeden zestaw pomiarów właściwy dla każdej instalacji. Dobór zależy między innymi od układu sieci, zastosowanych środków ochrony, rodzaju obwodu i zakresu zmiany. W praktyce sprawdzenie może obejmować:
- oględziny doboru urządzeń, przewodów, zabezpieczeń, oznaczeń i połączeń,
- ciągłość przewodów ochronnych i połączeń wyrównawczych,
- rezystancję izolacji,
- warunki samoczynnego wyłączenia zasilania, oceniane metodą odpowiednią dla instalacji,
- działanie urządzeń różnicowoprądowych, jeśli są zastosowane,
- uziemienie, kolejność faz i próby funkcjonalne, gdy dotyczą badanego zakresu.
Lista w protokole nie powinna być automatycznie kopiowana z innego obiektu. Ważne jest, co rzeczywiście zbadano, jakiego fragmentu instalacji dotyczy wynik i czy końcowa ocena ma pokrycie w wykonanych czynnościach.
Norma, prawo i praktyka to nie to samo
PN-HD 60364-6 opisuje sprawdzanie odbiorcze nowej instalacji oraz uzupełnień i zmian instalacji istniejącej. Nie oznacza to automatycznie wykonywania pełnego badania całego domu po każdej drobnej czynności serwisowej.
Prawo budowlane przewiduje protokoły badań i sprawdzeń przy formalnym zakończeniu budowy, a także okresowe kontrole instalacji elektrycznej i piorunochronnej w budynkach. To inne sytuacje niż zwykła wymiana osprzętu podczas wizyty serwisowej.
Co powinien mówić protokół?
Dobry protokół nie jest tabelą przypadkowych liczb. Powinien pozwolić ustalić:
- jaki obiekt, rozdzielnicę i obwody objęto sprawdzeniem,
- jaki był cel badania: odbiór, kontrola okresowa, sprawdzenie po zmianie czy diagnostyka,
- jakich przyrządów i metod użyto,
- jakie uzyskano wyniki i jak zostały ocenione,
- czy wystąpiły ograniczenia, usterki albo zalecenia,
- kto wykonał oraz kto ocenił badanie.
O co zapytać przed zleceniem?
Najlepsze pytanie nie brzmi „czy będą pomiary?”, lecz „co dokładnie zostanie sprawdzone po wykonaniu tego zakresu i jaki dokument otrzymam?”. Dzięki temu klient porównuje rzeczywisty zakres ofert, a wykonawca nie obiecuje pełnego protokołu tam, gdzie zlecenie go nie obejmuje.
Podstawa opracowania: zakres normy PN-HD 60364-6:2016-07 w katalogu PKN, art. 57 i 62 ustawy Prawo budowlane oraz materiał techniczny Sonel o sprawdzaniu instalacji. Norma określa zasady techniczne; zakres obowiązku prawnego zależy od rodzaju obiektu i wykonywanych prac.